Newcastle Hastalığı (ND) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Newcastle, tavuklarda en hızlı yayılan ve en tehlikeli viral hastalıklardan biridir. Solunum sistemini, sinir sistemini ve sindirimi aynı anda etkileyebilir. Özellikle kapalı kümeslerde hızla yayılır ve ölüm oranı çok yüksektir.
Belirtileri
- Şiddetli solunum güçlüğü
- Ağızdan nefes alma, hırıltı
- İshal (genellikle yeşilimsi)
- Boynun yana dönmesi, dengesiz yürüme
- Yumurtada ani düşüş
- Ani ölümler
Bulaşma
Hastalık; hava yoluyla, dışkıyla, yemlik–suluk gibi ortak ekipmanlarla ve yeni alınan enfekte hayvanlarla bulaşır.
Tedavi Var mı?
Virüse karşı doğrudan tedavi yoktur. Destekleyici bakım ve temiz bir çevre sadece belirtileri hafifletebilir.
Korunma Yolları
- Civciv döneminde ve yetişkinlerde düzenli Newcastle aşısı
- Kümes içinde temizlik ve dezenfeksiyon
- Yeni alınan hayvanlarda karantina
- Yerlerin kuru tutulması ve hava akımının sağlanması
Marek Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Marek, tavuklarda özellikle sinir sistemi, gözler ve iç organları etkileyen viral bir hastalıktır. Civcivlik döneminde bulaşır, belirtiler çoğunlukla ilerleyen haftalarda ortaya çıkar. Ölüm oranı yüksektir ve sürü içinde hızlı yayılır.
Belirtileri
- Tek veya iki ayağın felç olması (açık-kapalı bacak pozisyonu)
- Kanat düşüklüğü
- Körlük veya iris renginde değişim
- Zayıflama ve gelişme geriliği
- Ani ölümler
Bulaşma
Virüs, özellikle kanat ve tüy foliküllerinden yayılan tozla çok hızlı bulaşır. Aynı ortamı paylaşan civcivler yüksek risk altındadır.
Tedavi Var mı?
Marek için tedavi yoktur. Hastalığa yakalanan tavuklar genellikle iyileşmez.
Korunma Yolları
- Civcivler yumurtadan çıkar çıkmaz ilk gün Marek aşısı yapılmalıdır.
- Kümes zemini kuru, temiz ve iyi havalandırılmış olmalıdır.
- Yeni gelen hayvanlar mutlaka karantina sürecinden geçmelidir.
- Hareketli ve süregelen enfeksiyonlarda kümes komple dezenfekte edilmelidir.
Salmonella Enfeksiyonları (Pullorum – Tifo) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Salmonella, hem tavuklar hem de insanlar için risk oluşturan bakteriyel bir enfeksiyondur. Civcivlerde ölüm oranı çok yüksek olabilir; yetişkinlerde ise çoğu zaman belirti göstermeden yayılabilir. Bu nedenle üretici açısından en kritik hastalıklardan biridir.
Belirtileri
- Civcivlerde beyaz, köpüklü ve yapışkan ishal
- Sürekli uyuklama, halsizlik
- Tüylerin kabarması
- Yetişkin tavuklarda yumurta veriminde düşüş
- Ani ölümler, zayıflama
- Göbek bölgesinde kızarıklık (civcivlerde)
Bulaşma
- Enfekte yumurtadan çıkan civcivler
- Dışkı ile kirlenmiş yem–su
- Taşıyıcı erişkin tavuklar
- Kirli ekipman, suluk ve yemlikler
Tedavi Var mı?
Bazı antibiyotiklerle kontrol altına alınabilir ancak sürüde taşıyıcılık devam edebilir. Bu yüzden tedaviden çok önleme önemlidir.
Korunma Yolları
- Kuluçkalık yumurtaların yalnızca sağlıklı ve test edilmiş sürülerden alınması
- Civcivlerin ilk günden itibaren temiz ve kuru ortamda yetiştirilmesi
- Düzenli biyogüvenlik: ekipman, suluk ve yemliklerin günlük temizlenmesi
- Dışarıdan hayvan girişinin sınırlanması
- Kümes içinde yabancı insan ve hayvan trafiğinin azaltılması
Enfeksiyöz Bronşit (IB) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Enfeksiyöz Bronşit (IB), tavukların solunum sistemini doğrudan etkileyen son derece bulaşıcı bir koronavirüs hastalığıdır. Özellikle yumurtacı tavuklarda hem verimi hem de yumurta kalitesini ciddi şekilde düşürür.
Belirtileri
- Hapşırma, öksürme ve hırıltı
- Ağız açık nefes alma
- Göz ve burun akıntısı
- Yumurtada şekil bozukluğu, ince kabuk
- Yumurta veriminde ani düşüş
- Civcivlerde gelişim geriliği
Bulaşma
Virüs hava yoluyla, dışkıyla, ekipmanla ve kümes içi temasla çok hızlı yayılır. Aynı bölgeyi paylaşan kümeste birkaç gün içinde bütün sürü etkilenebilir.
Tedavi Var mı?
Virüse yönelik doğrudan tedavi yoktur. Destekleyici bakım, temiz hava, elektrolit–vitamin takviyesi ve hijyen belirtileri rahatlatır.
Korunma Yolları
- Düzenli olarak IB aşısı yapılmalıdır.
- Kümes iyi havalandırılmalı, nem düşük tutulmalıdır.
- Toz, amonyak ve kötü havayı azaltacak düzenleme yapılmalıdır.
- Yeni alınan hayvanlar en az 10–14 gün karantinada tutulmalıdır.
- Sık sık kümes dezenfeksiyonu yapılmalıdır.
Enfeksiyöz Laringotrakeit (ILT) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
ILT, tavukların özellikle gırtlak ve soluk borusunu etkileyen çok bulaşıcı bir viral solunum hastalığıdır. Stres, kalabalık kümes ve kötü havalandırma hastalığın yayılmasını hızlandırır. Ölüm oranı orta–yüksek seviyededir.
Belirtileri
- Şiddetli öksürük ve hırıltı
- Kanlı balgam benzeri tükürme
- Ağız açık ve zor nefes alma
- Gözlerde sulanma
- Halsizlik ve tüy kabartma
- Yumurtada düşüş
Bulaşma
Virüs; öksürük, solunum salgıları, ortak ekipman ve insanlar üzerinden çok hızlı yayılır. Hastalıklı tavuklardan çıkan virüs uzun süre ortamda canlı kalabilir.
Tedavi Var mı?
ILT için doğrudan tedavi yoktur. Temizlik, stres azaltma, vitamin–elektrolit takviyesi ve iyi havalandırma sadece belirtileri hafifletir.
Korunma Yolları
- ILT aşısı, özellikle riskli bölgelerde zorunlu olmalıdır.
- Kümesler sık sık havalandırılmalı, amonyak seviyesi düşük tutulmalıdır.
- Aşırı kalabalık kümeslerden kaçınılmalıdır.
- Yeni gelen hayvanlar karantinaya alınmalıdır.
- Hastalıklı hayvanlar sürüden ayrılmalıdır.
Gumboro Hastalığı (IBD – Bulaşıcı Bursa Hastalığı) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Gumboro, özellikle civcivlerin bağışıklık sistemine ağır zarar veren ve kısa sürede sürüye yayılan viral bir hastalıktır. Bağırsak sistemiyle birlikte Bursa Fabricius adlı bağışıklık organını hedef alır. Civcivlerde ölüm oranı yüksektir ve hayatta kalanlarda ciddi bağışıklık kaybı görülür.
Belirtileri
- Aşırı ishal (çoğunlukla beyaz–sulu)
- Hızlı su tüketimi
- Halsizlik ve tüy kabartma
- Yem yememe
- Toplu ölümler
- Hayatta kalan civcivlerde enfeksiyonlara açık hale gelme
Bulaşma
Virüs dışkıyla çok hızlı yayılır ve kümes zemini, ekipman ve yem–suluklar bulaşmanın başlıca kaynaklarıdır. Ayrıca virüs çevrede aylarca canlı kalabilir.
Tedavi Var mı?
Gumboro’nun özel bir tedavisi yoktur. Destekleyici bakım (elektrolit, vitamin, temiz su ve hijyen) semptomları hafifletebilir.
Korunma Yolları
- Civcivlerde ve yetiştiriciliğin belirli dönemlerinde Gumboro aşısı uygulanmalıdır.
- Kümes tabanı kuru tutulmalı, altlık sık sık yenilenmelidir.
- Yüksek biyogüvenlik sağlanmalı, ziyaretçi trafiği azaltılmalıdır.
- Yeni gelen civcivler karantinaya alınmalıdır.
Koksidiyoz (Coccidiosis) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Koksidiyoz, tavukların bağırsaklarını etkileyen ve özellikle civciv–genç tavuklarda çok görülen paraziter bir hastalıktır. Nemli zemin, kalabalık kümes ve kirli altlık hastalığı hızla yayar. Erken müdahale edilmezse ölüm oranı yükselebilir.
Belirtileri
- Kanlı veya kahverengi ishal
- Kabarık tüyler, halsizlik
- Kilo kaybı ve gelişme geriliği
- Yem yememe
- Hızla zayıflama
- Yataklıkta kötü koku ve nem artışı
Bulaşma
Koksidiyoz, dışkı ile yayılan Eimeria parazitlerinin ağız yoluyla tekrar alınmasıyla bulaşır. Kuluçka makineleri, ayakkabı tabanları, yemlik–suluklar ve altlıklar bulaşmanın en sık kaynaklarıdır.
Tedavi Var mı?
Evet. Antikoksidiyal ilaçlar ile etkin şekilde kontrol altına alınabilir. İçme suyuna veya yeme katılarak uygulanır. Tedavi süresince kümes mutlaka temiz ve kuru olmalıdır.
Korunma Yolları
- Civcivlerde koksidiyoz aşısı (riskli bölgelerde yaygın kullanılır)
- Kümes tabanının kuru tutulması
- Altlığın sık değiştirilmesi
- Suyun günlük tazelenmesi
- Aşırı kalabalık kümeslerden kaçınılması
Aspergillozis (Mantar Kaynaklı Solunum Enfeksiyonu) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Aspergillozis, tavuklarda özellikle akciğerleri ve hava keselerini etkileyen, mantar kaynaklı bir solunum hastalığıdır. En büyük neden kümes içindeki nem, kirli altlık, küflenmiş yem ve kötü havalandırmadır. Civcivlerde hızla ölüme yol açabilir.
Belirtileri
- Hırıltılı nefes alma
- Ağız açık nefes alma
- Hızlı soluma
- Tüy kabartma ve halsizlik
- Gözlerde uyuşuk, donuk görünüm
- Civcivlerde toplu ölümler
Bulaşma
Hastalık, küf sporlarının solunumla alınması sonucu oluşur. Bulaşıcı değildir fakat ortam koşulları uygunsa tüm sürü etkilenir.
Tedavi Var mı?
Tedavisi zordur. Antifungal ilaçlar (veteriner tarafından belirlenir) kullanılabilir fakat çoğu zaman ortam düzenlemesi tedaviden daha kritik rol oynar.
Korunma Yolları
- Küf kokulu veya nem almış yemlerin kesinlikle kullanılmaması
- Kümesin iyi havalandırılması ve nem oranının düşük tutulması
- Altlığın sık sık değiştirilmesi
- Civciv büyütme alanlarının tamamen temiz ve kuru olması
- Depodaki yem çuvallarının yerden yüksekte ve kuru bir yerde tutulması
E. coli Enfeksiyonları (Kolibasilloz) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
E. coli, tavuklarda hem solunum sistemi hem de sindirim sistemini etkileyen yaygın bir bakteriyel enfeksiyondur. Genellikle tek başına değil; soğuk, nem, kötü havalandırma, amonyak, stres ve diğer solunum hastalıklarıyla birlikte ortaya çıkar. Civcivlerde kayıp oranı yüksektir.
Belirtileri
- Sulu, kötü kokulu ishal
- Tüy kabartma, halsizlik
- Solunum güçlüğü, hırıltı
- Gelişme geriliği
- Ani ölümler
- Yumurtacı tavuklarda verim düşüşü
Bulaşma
Bakteri dışkı, kirli su, çamurlu zemin, kirli altlık ve yemlik–suluklar aracılığıyla bulaşır. Kümes içindeki kötü hijyen, nem ve kalabalık ortam yayılımı hızlandırır.
Tedavi Var mı?
Evet. Antibiyotik tedavisi ile kontrol altına alınabilir. Ancak doğru antibiyotiğin seçilmesi için veterinerin yapacağı duyarlılık testi önemlidir. Tedavi süresince su ve ortam hijyeni kritik rol oynar.
Korunma Yolları
- Kümesin kuru, temiz ve iyi havalandırılmış olması
- Altlığın düzenli değiştirilmesi
- Suyun her gün tazelenmesi
- Hastalık dönemlerinde vitamin–elektrolit desteği
- Stres kaynaklarının (soğuk, ani değişim, kalabalık) azaltılması
- Kuluçka makinelerinin temizliği ve yumurtaların dezenfeksiyonu
CRD – Kronik Solunum Hastalığı (Mycoplasma) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
CRD, tavuklarda en yaygın solunum sorunlarından biridir ve etkeni Mycoplasma gallisepticum isimli bakteridir. Tek başına hafif seyredebileceği gibi, E. coli gibi başka enfeksiyonlarla birleştiğinde hızla ağır bir tablonun oluşmasına neden olur. Özellikle kapalı ve nemli kümeslerde çok sık görülür.
Belirtileri
- Burun ve göz çevresinde köpüklü akıntı
- Hırıltı, öksürük ve nefes daralması
- Gözlerde şişme (tipik belirtidir)
- Yemden kesilme, kilo kaybı
- Yumurtada düşüş
- Halsizlik ve tüy kabartma
Bulaşma
- Solunum yolu ile
- Dışkı ve ekipman üzerinden
- En önemlisi: bulaşık yumurtadan çıkan civcivlerde dikey bulaşma
Bir kümeste görüldüğünde çoğunlukla tüm sürü etkilenir.
Tedavi Var mı?
Evet, antibiyotiklerle kontrol altına alınabilir ancak tam anlamıyla yok edilmesi zordur. Hayvanlar taşıyıcı kalabilir.
Korunma Yolları
- Kümes hijyeninin yüksek tutulması
- Kalabalık kümesten kaçınma
- Civcivlerin güvenilir ve hastalıksız sürülerden alınması
- Mycoplasma taşıdığı bilinen sürülerden uzak durulması
- Düzenli havalandırma ve düşük nem
Viral Bulaşıcı Anemi (CIA) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Viral Bulaşıcı Anemi (CIA), özellikle 2–6 haftalık civcivlerde görülen ve bağışıklık sistemini ciddi şekilde baskılayan bir viral hastalıktır. Hastalık zayıf bağışıklığa neden olduğu için civcivler diğer enfeksiyonlara çok daha açık hale gelir.
Belirtileri
- Aşırı halsizlik ve tüy kabartma
- Soluk ibik ve bacaklar (anemi belirtisi)
- Yavaş büyüme, gelişme geriliği
- İshal
- Kanamaya yatkınlık
- Ani ölümler
Bulaşma
- Enfekte yumurtadan çıkan civcivler (dikey bulaşma)
- Dışkı ve ekipman üzerinden
- Aynı kümeste civcivler arasında yatay yayılma
Yumurta yoluyla bulaştığı için özellikle damızlık sürülerde büyük risk oluşturur.
Tedavi Var mı?
Doğrudan bir tedavisi yoktur. Destekleyici bakım (vitamin, elektrolit ve temiz su) uygulanabilir ancak çoğu durumda bağışıklık baskılanması ağır seyreder.
Korunma Yolları
- Damızlık sürülere CIA aşısı yapılması
- Civcivlerin temiz ve stresiz ortamda büyütülmesi
- Altlık ve ekipman temizliğine çok dikkat edilmesi
- Yeni hayvan girişinin sınırlanması
- Güvenilir damızlık çiftliklerinden civciv alınması
Fowl Pox (Tavuk Çiçeği) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Fowl Pox, tavuklarda iki farklı şekilde görülen viral bir hastalıktır:
- Kuru tip: Deride kabuklu yaralar,
- Islak tip: Ağız ve solunum yollarında beyaz plaklar.
Bulaşıcılığı yüksek değildir ancak yayılım süreci uzundur ve kümeste haftalarca devam edebilir.
Belirtileri
Kuru Tip:
- Gaga çevresi, ibik ve göz çevresinde kahverengi kabuklar
- Yaraların yavaş iyileşmesi
- Hafif iştahsızlık
Islak Tip:
- Ağız içinde beyaz–sarı plaklar
- Solunum güçlüğü
- Hırıltı ve öksürük
- Yem yememe
- Kötü kokulu nefes
Bulaşma
- Sivrisinek ve kan emici böcekler
- Deri temasları
- Aynı ekipman ve suluklar
- Yaraların temas yoluyla bulaşması
Tedavi Var mı?
Virüse yönelik doğrudan tedavi yoktur. Kuru tip genellikle kendiliğinden iyileşir. Islak tip daha ağırdır ve destekleyici bakım gerekir. Yaralara antiseptik uygulanabilir.
Korunma Yolları
- Fowl Pox aşısı, özellikle sivrisinek yoğun bölgelerde gereklidir.
- Kümes çevresinde sivrisinek mücadelesi yapılmalıdır.
- Yaralı tavuklar ayrılmalı ve temiz ortamda tutulmalıdır.
- Ortak ekipmanlar günlük temizlenmelidir.
Tavuk Kolerası (Pastörelloz) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Tavuk kolerası, Pasteurella multocida bakterisinin neden olduğu, hızlı seyreden ve ölüm oranı yüksek bir enfeksiyondur. Özellikle yağışlı, nemli mevsimlerde ve kötü hijyen koşullarında hızla yayılır.
Belirtileri
- Ani ölümler (çoğu zaman ilk belirti budur)
- Yüksek ateş, halsizlik
- Sulu, kötü kokulu ishal
- Göz ve burun akıntısı
- Morarma (ibik ve sakalda renk değişimi)
- İştahsızlık ve hızla zayıflama
Hastalık bazen fulminant seyreder ve hiçbir belirti göstermeden toplu ölümler görülebilir.
Bulaşma
- Enfekte dışkı ve su kaynakları
- Kirli yemlik–suluklar
- Fare ve diğer kemirgenler (önemli taşıyıcıdır)
- Ortak ekipmanlar
- Yeni alınan enfekte hayvanlar
Tedavi Var mı?
Antibiyotiklerle kontrol altına alınabilir; ancak tedaviye geç kalındığında kayıplar çok yüksek olur. Veteriner hekim uygun ilacı belirlemelidir. Tedavi sonrası sürüde taşıyıcılık devam edebilir.
Korunma Yolları
- Kolera aşısı (riskli bölgelerde yaygın kullanılır)
- Kemirgen kontrolünün düzenli yapılması
- Kümes içi hijyenin sürekli sağlanması
- Suyun her gün yenilenmesi
- Yeni gelen hayvanlara karantina uygulanması
- Yem ve ekipmanın kuru ve temiz tutulması
Tavuk Çiçeği – Tifo (Pullorum Hastalığı) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Pullorum (Tifo), özellikle civcivlerde çok yüksek ölümlere neden olan, Salmonella pullorum kaynaklı bir bakteriyel hastalıktır. Çoğu zaman belirti göstermeden yetişkin tavuklarda taşınır ve yumurtadan civcive geçerek büyük kayıplara yol açar.
Belirtileri
- Civcivlerde beyaz, yapışkan, kötü kokulu ishal
- Sürekli uyuklama, halsizlik
- Tüy kabartma
- Göbek bölgesinde kızarıklık veya kapanmamış göbek deliği
- Yetişkinlerde belirtiler silik: verim düşüklüğü, zayıflama
- Ani ölümler
Bulaşma
- Enfekte yumurtadan çıkan civciv (en önemli bulaşma şekli)
- Dışkı ile kirlenmiş yem ve su
- Taşıyıcı yetişkin tavuklar
- Kirli ekipman, suluk ve yemlikler
Tedavi Var mı?
Antibiyotik tedavisi uygulanabilir; ancak tedavi sadece belirtileri azaltır, taşıyıcılığı tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle damızlık sürülerde hastalık asla kabul edilmez.
Korunma Yolları
- Kuluçkalık yumurtaların test edilmiş ve hastalıksız sürülerden alınması
- Civcivlerin ilk günden itibaren temiz, kuru ortamda yetiştirilmesi
- Düzenli dezenfeksiyon
- Yeni hayvan girişinin kısıtlanması
- Kuluçka makinelerinin düzenli temizliği
İç ve Dış Parazitler (Bit, Pire, Kene – Solucan, Tenyalar) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Tavuklarda parazitler iki grupta incelenir:
- Dış parazitler: Bit, pire, kene, kırmızı tavuk akarı
- İç parazitler: Bağırsak solucanları, kıl kurdu, tenya türleri
Her iki grup da tavuklarda stres, verim kaybı ve bağışıklık zayıflamasına neden olur.
Belirtileri
Dış Parazitler (Bit, Akar, Kene):
- Tüylerde dökülme–kırılma
- Deride kızarıklık ve yaralar
- Sürekli kaşınma, huzursuzluk
- Gece uykusuzluğu (kırmızı akar özellikle geceleri emer)
- Yumurtada ciddi düşüş
İç Parazitler (Solucan, Tenya):
- Zayıflama, ishal
- Yem yememe, karında incelme
- Yumurtada azalma
- Dışkıda solucan parçaları
- Gelişme geriliği
Bulaşma
- Kirli altlık ve toprak
- Yabani kuşlar
- Kirli yemlik–suluklar
- Ortak kullanılan ekipmanlar
- Solucan yumurtalarının yem ve suya bulaşması
Tedavi Var mı?
Evet.
- Dış parazitler: Sprey, toz veya damla formunda antiparaziter ilaçlar
- İç parazitler: Solucan ilaçları (fenbendazol, albendazol vb.)
Tedavi sürü geneline uygulanmalı ve kümes mutlaka dezenfekte edilmelidir.
Korunma Yolları
- Altlığın sık sık değiştirilmesi
- Kümeste kuru ortam sağlanması
- Düzenli parazit kontrol programı (3–4 ayda bir)
- Yabani kuş girişinin engellenmesi
- Yem ve suyun temiz tutulması
- Kümeste toz banyosu alanı oluşturulması
Vitamin ve Mineral Eksiklikleri (B2 – K, Kalsiyum vb.) Nedir? Belirtileri ve Önlenmesi
Tavuklarda vitamin ve mineral eksiklikleri, hastalık kadar ciddi sorunlara yol açabilir. Beslenme yetersiz olduğunda hem bağışıklık düşer hem de yumurta–et veriminde belirgin azalma görülür. En sık karşılaşılan eksiklikler B2 vitamini, K vitamini ve kalsiyum eksikliğidir.
Belirtileri
B2 Vitamini (Riboflavin) Eksikliği:
- Bacaklarda güçsüzlük, parmakların içe bükülmesi
- Yavaş büyüme
- Civcivlerde sarı–yeşil ishal
K Vitamini Eksikliği:
- Kanamaya yatkınlık
- Deride morluklar
- Yumurtada zayıf kabuk yapısı
Kalsiyum Eksikliği:
- İnce kabuklu yumurta
- Yumurta veriminde düşüş
- Kemik kırılganlığı
- Halsizlik ve iştahsızlık
Bulaşma / Oluşma Nedeni
Beslenme hataları, tek tip yem, düşük kaliteli yem, uzun süre depolanmış yemler ve kümes içi stres vitamin–mineral dengesini bozar.
Tedavi Var mı?
Evet.
- Vitamin kompleksleri
- Kabuk güçlendirici mineral karışımları
- Dengeli yem geçişi
- Acil durumlarda suda çözünen vitamin takviyeleri
Korunma Yolları
- Kaliteli ve dengeli hazır yem kullanımı
- Depolanmış yemlerin tazeliğine dikkat edilmesi
- Düzenli vitamin–mineral takviyesi
- Stres kaynaklarının azaltılması
- Özellikle yumurtlama döneminde kalsiyum desteği verilmesi
Tavuk hastalıkları, özellikle küçük ölçekli yetiştiriciler ve hobi kümes sahipleri için ciddi kayıplara yol açabilen geniş bir konudur. Birçok hastalık viral, bazıları bakteriyel ve paraziter olduğu için her sorunun tek bir tedavisi yoktur; bu nedenle asıl başarı doğru korunma ve biyogüvenlik uygulamalarından geçer.
Kümeslerin temiz tutulması, altlığın düzenli yenilenmesi, havalandırmanın yeterli olması ve stres faktörlerinin azaltılması, neredeyse tüm hastalıkların seyrini hafifleten temel uygulamalardır. Aşı takviminin tam yapılması, yeni hayvanların karantinaya alınması ve kaliteli yem kullanımı ise sürünün genel sağlığını korur.
Unutulmamalıdır ki tavuklarda birçok hastalık erken fark edildiğinde kontrol altına alınabilir. Davranış değişikliği, iştahsızlık, solunum güçlüğü veya ani verim düşüşleri gibi belirtiler görüldüğünde hızlıca müdahale etmek en doğru yaklaşımdır. Sağlıklı bir sürü, düzenli gözlem ve iyi yönetilen bir kümes ortamıyla mümkün olur.
